Wat voorafgaat: er gaan veel minder Vlaamse subsidies naar de erfgoedsector, maakte minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit) op 1 oktober 2026 bekend: landelijke erfgoedbibliotheken (-100%), landelijke en bovenlokale archieven (-50%), bovenlokale musea (-30%), erfgoedcellen (-30%), landelijke dienstverlenende erfgoedorganisaties (-30%) en provinciale archeologische musea (-100%). Met ingang van 1 januari 2027. Blijven (voorlopig?) gespaard van de besparingen: de ‘grote’ landelijke musea en ook de kunstensector.
Patrick De Rynck
‘Door de budgettaire keuzes die de Vlaamse Regering heeft gemaakt, wordt de werkingssubsidie voor uw organisatie vanaf 2027 stopgezet. Op dit moment kunnen we u nog geen verdere informatie bezorgen. Zodra er meer duidelijkheid is, nemen we contact met u op. Met vriendelijke groeten, namens Caroline Gennez, Vlaams minister van Welzijn en Armoedebestrijding, Cultuur en Gelijke Kansen’. Tot zover het boertige bericht dat de Vlaamse erfgoedbibliotheken begin oktober in hun mailbox kregen. Laat het even doordringen: uw. Werkingssubsidie. Wordt. Stopgezet. Vanaf 2027. Een eenzijdige contractbreuk. Zonder enig overleg.
Wat volgde was en is tot nu (eind oktober) een tsunami aan reacties en sympathiebetuigingen, in alle denkbare media. Dat is een positief neveneffect van de Vlaamse erfgoedcatastrofe: nooit eerder kreeg erfgoed zoveel media-aandacht. Ik hoef in dit vakblad niet de vele pro-erfgoedargumenten te memoreren die de revue passeerden. Wat staat te gebeuren is een financiële bomaanslag. Een Vlaamse museumdirecteur die ik ontmoette de dag na de bekendmaking van de jobstijding, formuleerde het zo: ‘Ik ben opgestaan met het gevoel dat al ons harde werk van de voorbije jaren voor niets is geweest. Het is wraakroepend.’ Dat is inderdaad wat de ministeriële beulsbijl momenteel aan het doen is: mensen het gevoel geven dat hun werk er niet toe deed/doet. Het is wrang dat dit gebeurt in een periode waarin veel erfgoedwerkers die de Vlaamse erfgoedsector de voorbije kwarteeuw op de kaart hebben gezet, zoals dat heet, aan het eind van hun loopbaan komen. ‘Het diende tot niets, al jullie werk.’ Ik moet vooral ook denken aan de jonge mensen die in de erfgoedsector hopen te kunnen werken. Het menselijk effect van de blinde ministeriële hakoperatie is vernietigend.
Bert Cornillie, een partijgenoot(!) van Gennez, is schepen van Cultuur(!) in Leuven. Zelfs hij is bikkelhard voor dit non-beleid: ‘Actieve middenveldspelers [red.: waaronder de erfgoedsector] hebben met de steun van de overheid kunnen floreren en hebben zo van Vlaanderen een plek met hoge levenskwaliteit gemaakt. Eentje die bovendien op de internationale kaart staat. Dat middenveld is het “verhaal van Vlaanderen”, onze kracht en onze troef. Met relatief kleine investeringen zorgt het beleid voor een wereld van verschil, letterlijk. Erg bitter voor het veld dat de politique politicienne dit niet ziet.’
I have a dream. Van een politicus die durft zeggen: ‘We hebben ons vergist.’ Wat zou dat een verademing zijn.
Morrelen aan de democratie
Historicus Koen Aerts in het Canvas-programma De Afspraak: ‘Het is dramatisch op vele fronten. Zo morrel je aan het dna van een open samenleving, van een democratie. Wat Rusland een veroordeling opleverde bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (geen toegang geven tot sovjetarchieven aan onderzoekers), heet hier besparingen. Er staat een groot sociaal slagveld te gebeuren in al die instellingen en tegelijk wordt er gemorreld aan de ruimte van de vrije verbeelding. De officiële baseline van Vlaanderen is “Verbeelding werkt”. Wel, verbeelding zal niet meer werken. Dit is dodelijk voor een democratie. We moeten lawaai maken.’
Patrick De Rynck is eindredacteur van Museumpeil en is als freelancer onder meer actief in de erfgoedsector.
Deze column is gepubliceerd in Museumpeil nr. 68. Meer artikelen lezen uit dit nummer? Neem nu een abonnement en ontvang nummer 68 cadeau!
