Jolijn Rietbergen zit in het Philips Museum in de AI-cockpit. Waar zet het museum AI voor in?
Het is 2022. Ik weet niets van AI. Sterker nog, ik heb nog nooit van het begrip gehoord. Maar dan word ik aangenomen in het Philips Museum en m’n eerste tentoonstelling gaat over… AI. Omdat ik eigenlijk al niet zoveel van computers begrijp, begin ik met het boek Kunstmatige Intelligentie is niet eng van Bas Haring. Dat is bedoeld voor kinderen van een jaar of negen. Precies goed voor mij. Talloze boeken en interviews met experts later staat de expo brAInpower: wat kan AI voor jou betekenen? in het Philips Museum en maak ik elke dag — bewust en onbewust — gebruik van AI. En nu schrijf ik er een stuk over voor Museumpeil.
Tijdens het maken van de tentoonstelling proberen we allerlei AI’s uit. De experts die we raadplegen van de TU/e, van Philips zelf en van andere bedrijven rondom Eindhoven to-nen ons graag de nieuwste toepassingen. Niet alles werkt al, veel is nog in ontwikkeling. Het wordt ons snel duidelijk dat AI geen wonderdoekje is en dat er heel, heel veel uren gaan zitten in het trainen van een AI. Daarom kiezen we, samen met de studenten van de TU/e, voor interactives die gebaseerd zijn op al meer getrainde modellen, zoals OpenAI (het bedrijf achter ChatGPT), Stable Diffusion en Adobe Firefly.
‘Onze ervaring is dat jongeren hun ouders uitleg geven over hoe de interactive werkt.’
Onvermoeibaar en goedkoop
Onze vrijwilligers zetten we ook aan het werk met AI. In twee sessies nemen we ze in vogelvlucht mee door de geschiedenis van AI en oefenen ze zelf met Copilot en ChatGPT. Zulke inhoudelijke sessies doen we bij elke tentoonstelling, maar nu valt op dat het voor veel medewerkers echt iets nieuws is om mee te werken. ‘Het moment dat je iets typt, en dat er dan een afbeelding komt die nog niet bestond, is heel wonderlijk,’ horen we terug. Nu de tentoonstelling er staat, houden we de ontwikkelingen bij via studenten en docenten van Fontys en de TU/e, met wie we samenwerken. We hebben de teksten van de tentoonstelling inmiddels aangepast met nieuwe voorbeelden. Ook achter de schermen blijven we AI inzetten. AI is snel toegankelijk, onvermoeibaar en goedkoop. We gebruiken het omdat we extra inspiratie zoeken, soms het geld niet hebben en vooral omdat we saaie klussen willen uitbesteden. In dit artikel delen we graag onze ervaringen met AI op verschillende terreinen.
Inkorten, vertalen, herschrijven
Diverse musea maakten al een tentoonstelling over AI: Rijksmuseum Boerhaave in Leiden, Discovery Museum Kerkrade en dus ook het Philips Museum in Eindhoven. Bij die laatste twee kun je zelf generatieve AI op verschillende manieren uitproberen. Onze ervaring is dat jongeren hun ouders uitleg geven over hoe de interactive werkt. Oudere bezoekers zijn soms nog weifelend, maar meestal nieuwsgierig genoeg om AI uit te proberen in het museum. Ook als AI niet het onderwerp is, zetten musea AI in voor de bezoekersbeleving. In de nieuwe vaste presentatie Labyrinthia van het Drents Museum kun je digitaal schilderen en vervolgens jouw krabbels tot een schitterend landschap in de stijl van Vincent van Gogh of Jan Wiegers laten vormen. Daar zit een AI achter zoals die van Vizcom of Stable Diffusion.
In het Philips Museum gebruiken we AI ook voor het inkorten, vertalen en herschrijven van (publieks)teksten. Zeker bij de audiotours is dit een uitkomst, omdat we graag alle bezoekers in hun eigen taal willen meenemen in ons verhaal. Ook spreekt AI vervolgens de audiotour in. Het klinkt niet altijd als een ‘echte spreker’: de klemtoon of het ritme van de zin klopt soms niet. Bij elke stap laten we de output controleren door een native speaker, al worden LLM’s (Large Language Mo-dels) steeds beter in het zichzelf corrigeren. Een volgende stap is dat we de tour dynamischer maken, door er AI een hoorspel of podcastgesprek van te laten maken.
‘AI is in deze les een middel om hen tot kritisch denken aan te zetten, met name over de bias die AI in zich heeft.’
Vooroordelen ontmaskeren
We zetten AI daarnaast ook in bij het educatief programma brAInstorm: ontwerp met AI voor de onderbouw van het VO. Hier gebruiken leerlingen AI op verschillende momenten in een ontwerpproces. AI is in deze les een middel om hen tot kritisch denken aan te zetten, met name over de bias die AI in zich heeft. Door de leerlingen van tevoren te vragen wat voor antwoord ze verwachten, proberen we ze bewust te maken van deze vooroordelen. Leerlingen voeren bijvoorbeeld de prompt ‘maak een persona van een arts’ in. Ze krijgen dan als antwoord een beschrijving van een stereotype. Zelfs als ze meer details toevoegen, komen vooroordelen als antwoord terug. Als de arts bijvoorbeeld een vrouw is, is haar frustratie (altijd) dat ze het moeilijk vindt om privé en werk te combineren; als de arts zwart is, is de frus-tratie dat zij/hij niet serieus genomen wordt door collega’s. Doordat we zelf deze les al vaak gegeven hebben, herkennen we dit soort bias gemakkelijker. Maar als je dat voor het eerst ziet, zou je ook kunnen denken dat het de waarheid is. Voor de duidelijkheid: dit zijn ant-woorden die we krijgen van de betaalde versie van ChatGPT.
Analyseren, notuleren, transcriberen
Wij hebben in het museum aan het einde een enquête en een analoog gastenboek. Als we op een gegeven moment redelijk wat reacties heb-ben, vragen we een LLM om de belangrijkste trends aan te geven, met daarbij een aantal aan-bevelingen voor te ondernemen acties. We laten ook de bezoekerscijfers analyseren en AI doet vervolgens suggesties om die te verhogen. Een uitkomst hiervan was een programmering op rustige momenten. Het is niet altijd even bruikbaar, al helpt het ons wel om andere denkrich-tingen te zien.
Ook notuleren, transcriberen en samenvatten zijn vaardigheden die we uitbesteden aan AI. Tijdens een bespreking zetten we de dicteerfunctie in Word of de opnamefunctie in Teams aan. Vervolgens vragen we Copilot om een samenvatting en actielijst per persoon of onderwerp. Dit is vrij accuraat en daarom gebruiken we het veel. Ook na interviews gebruiken we de transcribeerfunctie; voor oral history is dat een uitkomst. Hetzelfde geldt voor geschreven bronnen. ChatGPT is vrij goed geworden in het omzetten van (oude) handschriften naar tekst. Het blijft wel belangrijk om zelf het geheel na te lopen of een tweede lezer te vragen.
‘We laten ook de bezoekerscijfers analyseren en AI doet vervolgens suggesties om die te verhogen.’
Brainstormpartner en adressenzoeker
Waar we in ons museum graag een LLM voor gebruiken, is als brainstormpartner. Bijvoorbeeld ter inspiratie voor een titel voor een bijeenkomst of tentoonstelling, of om een opzet te maken daarvoor. Tot op heden hebben we nog niets klakkeloos van AI overgenomen, maar het helpt ons wel om ons eigen breinen aan te zetten. Voor onze nieuwste tentoonstelling over design bij voorbeeld hebben we tien titels gevraagd. Een LLM geeft bijna altijd tweedelige titels. Hoewel onze titel (Impact through design) er niet bij zat, hebben we de suggesties gehusseld en verbeterd tot we er wel tevreden over zijn.
Of stel dat we alle scholen in de omgeving willen aanschrijven, maar nog geen contactgegevens hebben. Dan kunnen we daarvoor Agentic AI inzetten. Deze ‘agent’ zoekt op diverse websites zelfstandig adresgegevens van scholen in onze regio en maakt er een overzicht van.
Samenwerken met voorlopers
Zowel bij het maken van onze tentoonstellingen als in onderzoeken die we daarna doen, werken we samen met studenten en docenten van de TU/e en Fontys Hogeschool, afdeling ICT. De studenten, die kiezen voor AI als studie-object, zijn vaak AI-voorlopers en zijn dan ook goed op de hoogte van de meest recente mogelijkheden. Een van de dingen waar we mee experimenteren is of en hoe we een AI-assistent voor bezoekers kunnen inzetten. De belangrijkste conclusie tot nu toe is dat het nog niet lukt om generatieve AI zonder hallucinaties te maken. Zo’n AI-assistent geeft op een gegeven moment toch informatie die niet klopt.
‘Een van de dingen waar we mee experimenteren is of en hoe we een AI-assistent voor bezoekers kunnen inzetten.’
Een ander project waar studenten op dit moment mee bezig zijn, is dat ze de briefjes die mensen aan het einde van de AI-tentoonstelling schrijven (‘hoe kijken mensen over 100 jaar terug op AI?’) in een soort tijdscapsule vatten, waardoor andere gasten kunnen zien hoe hun mening zich verhoudt tot de mening van voorgaande bezoekers. Onze briefjes worden nu in minstens tien talen ingevuld. De AI (gebaseerd op ChatGPT) herkent de taal en de letters en zet dit om in digitale tekst. Die wordt vervolgens geplot in een kwadrant. Onze belangrijke uitdaging is nu te laten zien hoe die AI tot het antwoord komt voor de bezoekers.
Nieuwe collega
AI zie ikzelf als een aanvulling, een collega die de klusjes doet waar ik zelf de tijd niet voor wil nemen. Iedere dag geef ik meerdere prompts, die gaan van vertalen tot brainstormen. Taken zijn sneller klaar en tegelijkertijd pak ik daar-door nog meer werk op. Dit artikel had ik door een LLM kunnen laten schrijven. Maar dat heb ik niet gedaan, want ik vind het veel te leuk om zelf te doen.
Uitgelichte foto bovenaan: brAInport, Philips Museum. Foto Nick Bookelaer
Auteur: Jolijn Rietbergen
